آخرین اخبار : 

ایران از مذاکرات سوریه حذف‌ناپذیر است – جواد اطاعت

index

پس از نشست وین ۲ پیش شرط‌های ریاض برای مشارکت در فرایند سیاسی سوریه در مقابل تهران قرار گرفت. نخست تعیین تاریخی جهت خروج اسد از حکومت و سپس اینکه ایران باید نیروهای خود را از سوریه خارج سازد در حالی که ایران زیر بار این دو شرط نخواهد رفت؛ این مساله می‌تواند منجر به ترک یکی از طرفین تهران و ریاض از میز مذاکرات شود؟
تنش‌ها میان تهران و ریاض بسیار بالا بوده و مسلما مذاکراتی که ایران و عربستان در آن حضور پیدا کنند به برخوردها و درگیری‌های تند هم منجر خواهد شد. این مساله امری کاملا طبیعی محسوب خواهد شد. به نظر نباید هیچ پیش‌شرطی از سوی طرفین برای مساله سوریه در نظر گرفته شود. انتخابات آزاد باید به عنوان یک راه‌حل معقول مورد پذیرش همه طرف‌ها قرار بگیرد و در نهایت جامعه ملل باید برای برگزاری انتخاباتی مردمی و مشارکت‌جویانه همه زمینه‌های لازم را فراهم سازند. نتیجه انتخابات در سوریه می‌تواند اعلام کند که ایران در سوریه حضور داشته باشد یا کمک مستشاری بدهد. همه این مسائل را باید سوری‌ها و انتخابات حاصل از مشارکت مردمی تعیین کند. در حقیقت عربستان در جایگاهی نیست که برای ایران پیش‌شرط تعیین کند؛ تعیین پیش شرط برای تهران ممکن است مذاکرات را با بن‌بست روبه‌رو کند.
در بیانیه مشترک وین به حکومت انتقالی به صورت مستقیم اشاره نشده است. این مساله می‌تواند امتیازی برای تهران و مسکو محسوب شود؟
تشکیل دولت انتقالی هم در حقیقت یک نوع پیش‌شرط شمرده می‌شود، به عبارتی مخالفان اسد معتقدند که اسد باید از حکومت کنار رفته و همه گروه‌های مخالف سیاسی حکومت را در سوریه بدون حضور اسد به عهده بگیرند. قطعا تشکیل حکومت انتقالی مورد قبول حامیان اجتماعی اسد و نظام سوریه نخواهد بود. از این‌روی درگیری و کشمش میان گروه‌های مخالف سوری و موافقان اجتماعی و دولتی حکومت اسد بیشتر شده و این مساله شرایط را در سوریه پیچیده‌تر خواهد کرد. راه مطلوب آن است با نظارت نهادهای بین‌المللی، کشورهای منطقه و دولت سوریه انتخابات آزاد برگزار شود. در این صورت اصلا نیازی به دولت انتقالی نخواهد بود تا در یک انتخابات آزاد همه گروه‌های مخالف سیاسی سوری مشارکت کرده و بر اساس آرای به دست آمده نماینده‌های مخالفان دولت کنونی سوریه وارد کابینه شوند. تنها از طریق گزینه دیپلماسی می‌توان به مشکلات سیاسی سوریه پایان داد. برای ایجاد وحدت نظر میان سوری‌های موافق و مخالف دولت اسد لازم است همه طرف‌های درگیر در کنار هم گرد آمده و درباره مسائل مورد اختلاف به گفت‌وگو بپردازند. امید می‌رود از طریق راه‌حل سیاسی بتوان به بحران سوریه خاتمه داد.
با توجه به تحولات پیش رو، آیا این امکان وجود دارد که ترکیه و عربستان موضع خود را نسبت به مساله سوریه تعدیل ببخشند؟
مذاکرات در حقیقت یک نوع چانه‌زنی است. حتی این احتمال وجود دارد که گروه‌بندی‌های مختلفی هم در مقابل جریانی ایجاد شود. برخی‌ها نیز از مساله‌ای به‌طور متحد دفاع کرده و ائتلاف‌هایی هم در جهت حمایت و مخالفت با آن مساله ایجاد شود، مانند ائتلافی که درباره مساله سوریه از سوی آمریکا، متحدان غربی و عربی‌اش در منطقه قبلا صورت گرفته بود و حتی ائتلاف منطقه‌ای ترکیه، قطر و عربستان در حمایت از معارضان سوری که از مدت‌ها پیش در منطقه تشکیل شده است. اما در نهایت هر راهکاری که در جهت منافع امنیت و آرامش منطقه باشد می‌تواند مفید واقع شود حال اگر این پیشنهاد در صورت تغییر سیاست و تعدیل موضع درباره بحران سوریه از سوی ترکیه یا عربستان باشد باز هم می‌تواند به عنوان یک راهکار مورد توجه قرار بگیرد. اعتقاد من بر این است اگر ایران، ترکیه و عربستان با گفت‌وگو مسائل منطقه را حل و فصل کنند بهتر خواهند توانست به یک نتیجه مشترک برسند، زیرا رقابت‌ها آثار منفی برای مردم منطقه در پی خواهد داشت. رقابت‌های منطقه‌ای قطعا مشکلات و تبعاتی برای سوریه، یمن، عراق و در نهایت منطقه خواهد داشت و در نتیجه هر قدر تفاهم را جایگزین تقابل در مسائل منطقه‌ای کنیم به سود منطقه و جهان خواهد بود. همان‌گونه که در عرصه نظام بین‌الملل نیز این اعتقاد وجود دارد که باید تفاهم و گفت‌وگو جایگزین تفاهم شود.
طی روز‌های گذشته عربستان لابی‌هایی با ایالات متحده و روسیه انجام داده مبنی بر اینکه ایران باید از مذاکرا ت خارج شود. آیا این احتمال وجود دارد که ایالات متحده تن به لابی‌های سعودی‌ها داده و در نتیجه ایران از مذاکرات خارج شود؟
اگر هدف مذاکره‌کنندگان حل و فصل مساله سوریه است باید تاکید کرد که حضور ایران در مذاکرا ت سوریه الزامی است و اگر قرار بر این باشد که مذاکراه برای مذاکره باشد مسلما عربستان در صورت موفقیت نتیجه‌ای هم عایدش نخواهد شد. باید این پرسش مطرح شود که علت اصلی این مذاکرات چیست؟ آیا در راستای حل و فصل مسائل منطقه است؟ ایران بزرگ‌ترین قدرت منطقه شمرده می‌شود، از این رو نمی‌توان با حذف ایران مسائل منطقه از جمله سوریه را مورد حل و فصل قرار داد. در حقیقت با حذف ایران به آن نتیجه مطلوب جهت خروج سوریه از بحران نخواهند رسید. بنابراین مذاکره‌کنندگان راهی جز پذیرش ایران در مذاکرات ندارند.
آیا برخی از کشورهای منطقه می‌توانند در روابط میان تهران و ریاض جهت کاهش اختلافات و نزدیک‌سازی مواضع منطقه‌ای این دو کشور نقشی داشته باشند؟
از منظر حقوق و روابط بین‌الملل هر کشوری یک واحد سیاسی ارزیابی می‌شود اما از نظر مولفه‌های قدرت، طبیعتا کشورهایی مانند قطر که در روزهای گذشته سخن از تحرکات پنهانی این کشور در منطقه جهت نزدیک‌سازی دیدگاه‌های منطقه‌ای این کشور می‌رفت از آن جایگاه اثرگذار و با نفوذی که کشورهایی مانند ایران، عربستان و ترکیه از آن برخوردارند قطعا از آن بهره‌مند نیست اما به هر روی پادرمیانی دوحه هم ایرادی نخواهد داشت و تلاش‌ها اگر منجر به کاهش تنش‌ها شود، قطعا مفید واقع خواهد شد. قطر یا حتی پیشگامی سلطان قابوس هم می‌تواند اثرگذار باشد.
می‌توان امیدوار بود که در سایه مشارکت منطقه‌ای و جهانی به یک راه‌حل مطلوب درباره سوریه درگیر بحران و تروریسم دست یافت؟
ایران استراتژی خوبی را درباره سوریه اتخاذ کرده و آن‌هم اینکه سرنوشت سوریه توسط مردم این کشور رقم بخورد و همچنین باید انتخابات آزاد صورت بگیرد. در صورتی که برگزاری انتخابات آزاد مورد پذیرش همه طرف‌های درگیر باشد خروجی آن می‌تواند به نفع بازیگران منطقه‌‌ای و بیش از هر چیز سوریه باشد. اصل و بنا را باید در سوریه بر انتخابات آزاد و همچنین حقوق مردم این کشور گذاشت. این دو نکته و تاکید بر روی آنها بسیار مهم است چرا که حتی جهان هم نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد.
در سایه پیروزی اردوغان، دولت ترکیه ممکن است سیاست و مواضع منطقه‌ای خود را نسبت به کشورهای درگیر جنگ به‌ویژه سوریه تعدیل ببخشد؟ تعدیل مواضع منطقه‌ای می‌تواند تهران و آنکارا را به یکدیگر نزدیکتر کند؟
روابط تهران با ترکیه روابط استراتژیک‌تری است و نمی‌توان این روابط را تنها به مسائل سوریه منحصر دانست، گرچه ممکن است ایران درباره بحران سوریه با ترکیه اختلاف نظرهایی هم داشته باشد. تهران و آنکارا هر کدام دیدگاه‌های خودشان را نسبت به منطقه و به‌ویژه سوریه دارند، از این رو گمان نمی‌رود که اختلافات تهران و آنکارا بر سر سوریه پایان بپذیرد. اما روابط تهران و آنکارا فراتر از مساله سوریه است. تهران در عرصه‌های مختلف تجاری و سیاسی با ترکیه روابط خوبی دارد. بنابراین تصور می‌رود به جای اینکه دیدگاه هر کشوری را درباره سوریه به آن کشور تحمیل کنیم یا تعدیل ببخشیم باید اجازه داد که مذاکره‌کنندگان و کنشگران سیاسی در یک فرایند جمعی و تصمیم‌گیری‌های سیاسی به نتیجه قابل قبولی برسند. به عبارتی طی یک نشست مشترک یا فرایند سیاسی با حضور کشورهای منطقه، برخی از قدرت‌های جهانی و در نهایت دولت سوریه و مخالفان سوری به یک راه‌حل منطقی و معقول برسند. این اقدام تفاوت دیدگاه‌هایی که میان تهران و ریاض، همچنین ترکیه و ایران وجود دارد به‌شدت کاهش می‌بخشد.
در پایان افق مذاکرات آتی وین را با حضور مخالفان سوری و بازیگران منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای چگونه می‌بینید؟
با هر نوع مذاکراه موافقم و معتقدم که با توجه به تحولات پیش رو در خاورمیانه و همچنین عرصه جهان باید از طریق دیپلماسی تعامل مسائل را رو به جلو برد. اکنون وضعیت به گونه‌ای است که درباره سوریه تنها مذاکره و تعامل از سوی همه مذاکره‌‌کننده‌های عرصه منطقه‌ای و جهانی مطلوب واقع خواهد شد. کشورهایی که از مذاکره به نوعی شانه خالی می‌کنند تنها به دشوار شدن شرایط در منطقه و سوریه دامن می‌زنند.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>