آخرین اخبار : 

ورود ایران و اروپا به عصر جدید پسابرجام – مجید تخت‌روانچی

ش

سفر به اروپا در روزهای پسابرجام و بحران در خاورمیانه، حسن روحانی را در صدر اخبار بین‌المللی در سه روز آتی قرار خواهد داد. رییس‌جمهور ایران پس از یک دهه برای انجام سفرهایی دوجانبه به ایتالیا و فرانسه می‌رود و این در حالی است که ایران در حال تجربه فرصت‌های بین‌المللی جدید و مواجهه با درخواست کمک‌های فراوان در پرونده‌های منطقه‌ای از سوی قدرت‌هایی است که تا پیش از توافق هسته‌ای، برنامه هسته‌ای ایران را بهانه‌ای برای دور نگه داشتن آن از صحنه‌های بین‌المللی قرار داده بودند. مجید تخت‌روانچی، معاون اروپا و امریکای وزارت امور خارجه در گفت‌وگویی کوتاه با «اعتماد» با اشاره به اینکه پس از برجام، ایران و اروپا در حال تجربه روزهای جدیدی هستند تاکید کرد که این روابط باید بر مبنای احترام متقابل و از موضع برابر باشد. متن این گفت‌وگوی کوتاه به شرح زیر است:

امروز شاهد نخستین سفر اروپایی رییس‌جمهور به ایتالیا و سپس فرانسه هستیم. اهمیت سیاسی و اقتصادی این سفر در روزهای پسابرجام به چه مسائلی محدود می‌شود؟ آیا می‌توانیم انتظار گشایش سیاسی عملی و نه صرفا گفت‌وگوهای تشریفاتی در این سفر را داشته باشیم؟

بعد از برجام روابط ایران و اروپا در آستانه ورود به مرحله جدیدی است. این روابط بر مبنای احترام متقابل و از موضع برابر و عدم دخالت در امور یکدیگر شکل می‌گیرد. در طول سال‌هایی که تحریم‌های ظالمانه و غیرقانونی علیه کشورمان وضع شد لطمات زیادی به روابط تجاری و بازرگانی دو طرف وارد شد. در حقیقت امریکا سردمدار تحمیل این تحریم‌ها بود و اروپایی‌ها نیز خواسته یا ناخواسته به آن پیوستند و عمدتا این اروپا بود که از اعمال تحریم‌ها ضربه دید زیرا امریکا که عملا رابطه تجاری با ایران نداشت. این مربوط به گذشته است. ما فکر می‌کنیم که برجام می‌تواند زمینه تعاملات اقتصادی بین ایران و اروپا را گسترش دهد. ایران ظرفیت بسیار بالایی برای کار اقتصادی با دنیا دارد. سرزمین پهناور و غنی، جمعیت جوان و با استعداد و تحصیلکرده، موقعیت استراتژیک و کشوری با ثبات؛ همه اینها عواملی است که انگیزه بسیار بالایی به طرف‌های تجاری ما برای فعالیت‌های اقتصادی با ایران می‌دهد. از سوی دیگر ما در برخی حوزه‌ها نیاز به سرمایه‌گذاری خارجی داریم که حتما باید با انتقال فناوری همراه باشد. وضعیت اقتصادی امروز ایران با سال‌های قبل متفاوت است. ما اکنون نمی‌خواهیم صرفا وارد‌کننده کالاهای خارجی به ویژه کالاهای مصرفی باشیم. لذا تاکید داریم که در کنار سرمایه‌گذاری خارجی باید فناوری‌های جدید نیز به کشور وارد شود. نکته دیگر مشارکت شرکت‌های خارجی با شرکت‌های داخلی در تولید محصولاتی است که قابلیت صادرات به کشورهای دیگر را نیز دارد. به عبارت دیگر ما این توانایی را در شرکت‌های خود می‌بینیم که با مشارکت شرکت‌های خارجی محصولات با کیفیت بالا تولید کنند تا قابل رقابت در سطح جهانی باشد. همه اینها زمینه‌های کار اقتصادی بیشتر بین ایران و اروپا است که در نتیجه آن هر دو طرف از این نوع تعامل بهره مند خواهند شد. نکته‌ای که ضروری است اینجا مورد تاکید قرار دهم این است که در عین اینکه نسبت به اهمیت روابط اقتصادی با دیگر کشورها آگاهی داریم، ما باید اقتصاد خودمان را از داخل سر و سامان بدهیم. به عبارت دیگر چنانچه اقتصاد ما سرحال بوده و از بنیه داخلی قوی برخوردار باشد، همان‌گونه که از آن به عنوان اقتصاد مقاومتی یاد می‌شود، عنصر روابط اقتصادی خارجی می‌تواند کمک‌کننده باشد در غیر این صورت چنانچه پایه‌های اقتصادی کشور از داخل مستحکم نباشد نمی‌توان امید داشت که همکاری اقتصادی با دیگر کشورها تاثیر چندانی بر بهبود وضعیت اقتصادی کشور داشته باشد.

روابط ایران و اروپا در دوران پسابرجام منحصر به حوزه اقتصادی نیست بلکه دو طرف علاقه‌مندند در حوزه‌های دیگر دوجانبه نیز گسترده‌تر کار کنند. همکاری‌های ایران و اروپا در حوزه مسائل منطقه‌ای نیز از زمینه‌های مهم همکاری دو طرف است. الان همه بازیگران مهم بین‌المللی اذعان دارند که ایران بخشی از راه‌حل معضلات منطقه‌ای است و بدون ایران نمی‌توان راه‌حل عملی و با دوام برای این معضلات یافت. همان‌هایی که قبلا ایران را به عنوان بخشی از مشکلات منطقه‌ای معرفی می‌کردند اکنون اصرار دارند که ایران نقش خود را در یافتن راه‌حل‌ها ایفا کند. سفر رییس‌جمهور محترم به اروپا فرصت مغتنمی برای دو طرف است تا با انجام گفت‌وگوهای محتوایی و دقیق درباره همه این موضوعات تبادل نظر کرده و به راه‌حل‌های عملی برسیم. مسائل مورد علاقه طرفین آنقدر زیاد و متنوع است که باید از کوچک‌ترین فرصت برای تبادل نظر استفاده کرد. لذا ما به دنبال گفت‌وگو‌های تشریفاتی نیستیم و هر دو طرف اعتقاد دارند که باید از فرصت‌ها برای تعمیق روابط در همه زمینه بهره جست. در این شرایط دیگر جایی برای گفت‌وگوهای تشریفاتی و بی‌ثمر باقی نمی‌ماند.

مهم‌ترین چالش‌های پیش روی روابط ایران و اروپا در روزهای پسابرجام به چه مسائلی محدود می‌شود؟

ایران و اروپا در برخی حوزه‌ها مانند گسترش روابط اقتصادی و مبارزه با پدیده داعش و افراطی‌گری علاقه‌مند به همکاری هستند. در عین حال حوزه‌هایی نیز وجود دارد که درباره آنها اختلاف نظر داریم. لذا در دوره جدید روابط، لزوما ما درباره همه موضوعات نظرات یکسان نداریم. سال‌ها بی‌اعتمادی بین دو طرف وجود داشته است. یک نمونه آن حمایت اروپا از تحریم‌های ظالمانه علیه ملت ایران است. این بی‌اعتمادی یک شبه از میان نخواهد رفت. لذا عنصر زمان مهم است. البته ما نگاه‌مان رو به آینده است و معتقد به گسترش همکاری‌ها با اروپا در چارچوب اصولی که قبلا عرض کردم هستیم. البته این بستگی به طرف مقابل نیز دارد که آیا مایل است به‌دور از سیاست‌های گذشته صفحه جدیدی در روابط با ایران بگشاید. اگر اروپا به دنبال روابط سالم و از موضع برابر با ما است مطمئنا شریک قابل اطمینانی خواهیم بود. در شرایط سیال موجود بین‌المللی، ایران و اروپا علاوه بر گسترش روابط اقتصادی می‌توانند همکاری‌های خوب و مفیدی در جهت برقراری صلح و ثبات در منطقه داشته باشند.

ایران و اروپا در مسائل منطقه‌ای اختلاف‌های بسیار پررنگی با هم دارند و در چند سال گذشته هم شاهد همکاری‌های سیاسی پررنگ کشورهای اروپایی با برخی رقبای منطقه‌ای ایران در خاورمیانه بوده‌ایم. در چنین فضایی ایران چگونه می‌تواند توازن قوا را در رابطه با کشورهایی اروپایی در بحث‌های منطقه‌ای احیا سازد؟

ایران و اروپا در برخی حوزه‌ها ازجمله در برخی مسائل منطقه‌ای اختلاف نظر دارند. ما خیلی به این موضوع فکر نمی‌کنیم که روابط اروپا با کشورهای این منطقه تا چه حد پررنگ است. البته سیاست‌های حمایت‌گرایانه برخی کشورهای اروپایی نسبت به تجاوزات در منطقه را رصد و با اروپایی‌ها در این زمینه گفت‌وگو می‌کنیم. ما خواهان گسترش روابط با همه همسایگان‌مان و کشورهای اروپایی هستیم و فکر می‌کنیم اروپایی‌ها هم به این نقطه رسیده‌اند که ایران یک کشور با‌ثبات در خاورمیانه و یک عنصر بی‌بدیل در برقراری صلح و ثبات منطقه‌ای است. لذا بحث ایجاد توازن قوا در بحث‌های منطقه‌ای توسط ایران موضوعیت ندارد. شما مطمئن باشید اگر نفوذ ایران در منطقه مطرح نبود و اگر قدرت‌ها می‌توانستند بدون مشارکت ایران کارها را جلو ببرند هیچگاه بر اهمیت نقش کلیدی ایران در منطقه تاکید نمی‌کردند.

برش

در حقیقت امریکا سردمدار تحمیل تحریم‌ها علیه ایران بود و اروپایی‌ها نیز خواسته یا ناخواسته به آن پیوستند و عمدتا این اروپا بود که از اعمال تحریم‌ها ضربه دید زیرا امریکا که عملا رابطه تجاری با ایران نداشت.

اکنون همه بازیگران مهم بین‌المللی اذعان دارند که ایران بخشی از راه‌حل معضلات منطقه‌ای است و بدون ایران نمی‌توان راه‌حل عملی و با دوام برای این معضلات یافت.

همان‌هایی که قبلا ایران را به عنوان بخشی از مشکلات منطقه‌ای معرفی می‌کردند اکنون اصرار دارند که ایران نقش خود را در یافتن راه‌حل‌ها ایفا کند.

سال‌ها بی‌اعتمادی بین ایران و اروپا وجود داشته است. یک نمونه آن حمایت اروپا از تحریم‌های ظالمانه علیه ملت ایران است. این بی‌اعتمادی یک شبه از میان نخواهد رفت.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>